Президент США Дональд Трамп в ходе встречи с премьер-министром Ирландии Михол Мартин сделал ряд заявлений, затронув в том числе ситуацию вокруг Украины.
Трамп заявил, что Соединённые Штаты ранее оказали значительную поддержку Украине, однако не получили сопоставимой помощи от союзников по НАТО в других конфликтах, в частности против Ирана. По его словам, администрация предыдущего президента Джо Байден направила Киеву сотни миллиардов долларов в виде военной техники и финансовой помощи.
«Я думаю, что они очень глупы. То, что происходит в Украине, вероятно, можно было бы завершить за 400 миллиардов долларов. Мы больше не тратим никаких денег. Они покупают у нас (оружие – SlavicSac.com) и платят полную цену. Но Байден предоставил им от 350 до 400 миллиардов долларов в виде техники и наличных. Когда-нибудь им придётся разобраться с этими наличными, — заявил Трамп. – Без этой поддержки Украина потерпела бы поражение в первый же день, а поставляемое вооружение было лучшим в мире».
В свою очередь, Михол Мартин отметил, что Россия вторглась в Украину и продолжает атаки на гражданскую инфраструктуру. Он подчеркнул необходимость продолжения усилий по достижению мира и поддержке украинского народа.
Ирландский премьер добавил, что, несмотря на различные позиции союзников, международное сообщество должно стремиться к мирному урегулированию конфликта и обеспечению безопасности в регионе.
Заявления прозвучали на фоне более широкой дискуссии о роли США и их союзников в международных конфликтах, включая ситуацию на Ближнем Востоке и будущее сотрудничества в рамках НАТО.
Амазон объявил о запуске новых опций ускоренной доставки — за 1 час и за 3 часа — для клиентов в США.
Теперь покупатели в растущем числе городов и населённых пунктов могут заказать более 90 тысяч товаров с доставкой на дом в течение трёх часов или быстрее. В ассортимент входят повседневные товары, которые обычно продаются в супермаркетах: продукты первой необходимости, бытовая химия, товары для здоровья и красоты, а также безрецептурные лекарства.
Доставка в течение 1 часа уже доступна в сотнях городов США, а 3-часовая доставка — более чем в 2 тысячах населённых пунктов. Проверить доступность услуги можно на специальной странице сервиса компании.
Подписчики Amazon Prime получают сниженные тарифы: $9,99 за доставку в течение часа и $4,99 — за трёхчасовую. Для остальных пользователей стоимость составляет $19,99 и $14,99 соответственно. При этом стандартная доставка в тот же день остаётся бесплатной для участников Prime при выполнении условий заказа.
В компании отмечают, что новые опции позволяют экономить время и заказывать широкий спектр товаров — от продуктов и бытовых принадлежностей до электроники, одежды и товаров для дома — всего в несколько кликов.
Новые варианты доставки работают семь дней в неделю, и в ближайшие месяцы компания планирует расширить их географию.
Старший вице-президент по глобальным операциям компании Удит Мадан заявил, что ускорение доставки стало следующим этапом развития сервиса спустя два десятилетия после запуска Prime. По его словам, компания продолжает внедрять инновации, сохраняя широкий ассортимент и доступные цены.
Сервис быстрой доставки Amazon Same-Day Delivery, запущенный в 2015 году, уже охватывает более 9 тысяч городов и населённых пунктов в США и продолжает расширяться за счёт новых технологий, включая системы искусственного интеллекта и оптимизацию логистики.
Президент США Дональд Трамп заявил, что большинство союзников по НАТО отказались участвовать в американской военной операции против «террористического режима» Ирана на Ближнем Востоке.
По его словам, несмотря на то что почти все страны альянса согласны с позицией Вашингтона о недопустимости обладания Иран ядерным оружием, они не хотят напрямую вовлекаться в конфликт.
Трамп отметил, что не удивлён такой позицией союзников, назвав НАТО «улицей с односторонним движением», где США ежегодно тратят сотни миллиардов долларов на защиту других стран, не получая сопоставимой поддержки в ответ, особенно «в момент необходимости».
При этом он заявил о значительных успехах американской армии, утверждая, что военный потенциал Ирана серьёзно ослаблен: уничтожены военно-морские и военно-воздушные силы, системы ПВО и радиолокации, а также ликвидировано руководство на разных уровнях.
В связи с этим, подчеркнул Трамп, Соединённые Штаты больше не нуждаются в помощи союзников по НАТО, а также таких стран, как Япония, Австралия и Южная Корея.
«Соединённые Штаты — самая мощная страна в мире, и нам не нужна помощь никого», — заявил президент США.
Рейтинг одобрения Дональда Трампа обновил минимум во время второго президентского срока
Рейтинг одобрения деятельности президента Дональда Трампа достиг нового минимума за время его второго срока, показывают последние опросы общественного мнения.
По данным нескольких исследовательских организаций, доля американцев, одобряющих работу Трампа на посту главы государства, снизилась до рекордно низкого уровня, а число тех, кто выражает несогласие с его политикой, превысило количество сторонников. В частности, в одном из опросов чистый показатель одобрения (разница между процентом одобрения и неодобрения) составил −21, что стало одним из самых низких значений для Трампа в ходе его президентской карьеры.
Белый дом в ответ на критику отмечал, что, несмотря на снижение рейтингов, Трамп по-прежнему опережает показатели одобрения, которые были у некоторых предыдущих президентов США на аналогичном этапе второго срока, включая Барака Обаму и Джорджа Буша‑младшего.
Тем не менее, текущие данные свидетельствуют о том, что большинство зарегистрированных избирателей выражает неудовлетворённость работой президента, и это снижение популярности наблюдается на фоне сложной внутриполитической и экономической обстановки в стране.
Опросы также показывают рост доли респондентов, которые «сильно не одобряют» действия Трампа, что отражает усиление критических настроений среди американцев.
В калифорнийском Фримонте запускают автономных роботов-доставщиков компании DoorDash. Компактные электрические роботы Dot будут самостоятельно перемещаться по улицам города и доставлять еду и товары прямо к дверям жителей. Первую публичную доставку они совершат 5 марта в рамках открытия гастрономического фестиваля Fremont Restaurant Week.
Photo: DoorDash
На первом этапе планируется использовать до трех роботов под присмотром операторов, а после оценки результатов и отзывов жителей их число может вырасти до 30 с возможностью полностью автономной работы. Первоначальная зона работы охватит центральные районы города, включая Downtown, Centerville и Irvington, с маршрутами по ключевым улицам Fremont Boulevard, Walnut Avenue, Mowry Avenue, Stevenson Boulevard и Paseo Padre Parkway.
Проект реализуется совместно с городскими властями и направлен на поддержку местных ресторанов и малого бизнеса. Пилотный период рассчитан примерно до марта 2027 года, а дальнейшее расширение программы потребует отдельного рассмотрения и утверждения.
З гiсторыi стварэння былога Савецкага Саюза вядома, што выстауляючы лозунг аб праве нацый на самавызначэнне, правадыр бальшавiцкай партыi Уладзiмiр Ленiн падкрэслiвау, што гэтае права «азначае такi дэмакратычны лад, у якiм бы не толькi увогуле была дэмакратыя, але спецыяльна не магло бы быць недэмакратычнага рашэння пытання аб аддзяленнi… Пралетарыят патрабуе дэмакратыi, выключаючай насiлле утрымання адной з нацый у межах дзяржавы». Таму, каб не парушаць права на самавызначэнне, патрэбна, мауляу, даць магчымасць вырашаць гэтае пытанне самой аддзяляушайся вобласцi. (В. И. Ленин. ПСС, т. 24. М.:Полит-издат, 1973, с. 227).
Але пры гэтым У. Ленiн заусёды рабiу агаворку, што пытанне права нацый на самавызначэнне (г. зн. забяспячэнне Канстытуцыяй дзяржавы поунасцю свабоднага i дэмакратычнага спосабу вырашэння пытання аб аддзяленнi) нeльга змешваць з пытаннем аб мэтазгоднасцi аддзялення той цi iншай нацыi». Больш таго, на яго думку, не народ будзе вырашаць у кожным асабiстым выпадку свой лёс, а «гэтае апошняе пытанне (аб мэтазгоднасцi аддзялення – С. Ш.) с.-д. партыя павiнна вырашаць у кожным асабiстым выпадку самастойна з пункту гледжання усяго грамадскага развiцця i iнтарэсау класавай барацьбы пралетарыята за сацыялiзм».
А аб тым, як планавала вырашаць бальшавiцкая партыя нацыянальнае пытанне, У. Ленiн таксама паяснiу у адным з лiстоу (6.XII.1913) Сцяпану Шаумяну. «Мы за аутаномiю для усiх частак, – пiсау ён, – мы за права аддзялення (а не за аддзяленне усiх!). Аутаномiя ёсць наш план. Аддзялення мы зусiм не прапаведуем. Увогуле, мы супраць аддзялення…
Нiчога, абсалютна нiчога акрамя права на аддзяленнe тут няма i быць не павiнна». (В. И. Ленин. ПСС, т. 48. М.: Политиздат, 1075, с. 235).
Больш таго, у тэзiсах «Сацыялiстычная рэвалюцыя i права нацый на сама-вызначэнне» (1916 г.) У. Ленiн пiсау: «Мэтай сацыялiзму з’яуляецца не толькi знiшчэнне раздробленнасцi чалавецтва на невялiкiя дзяржавы i усякае адасобленне нацый, не толькi зблiжэнне нацый, але i злiццё iх». (В. И. Ленин. ПСС, т. 27. М.: Политиздат, 1973, с. 256).
(Яскравы прыклад крывадушнасцi У. Ленiна i ашуканства iм народау Расейскай iмперыi!)
Стварэнне Беларускай Народнай Рэспублiкi
I
Пры гэтым трэба адзначыць, што да кастрычнiцкага перавароту 1917-га годa, здзейсненага бальшавiкамi, i нават у першы час пасля яго, нацыянальны рух у Беларусi абмяжоувауся патрабаваннем абласное аутаномii у складе Расii; яго задавальняла права на своё заканадауства па пытаннях гаспадарчага i культурнага жыцця. Гэта тлумачыцца, на наш погляд, як многанацыянальным складам насельнiцтва Беларусi, так i моцнай сувязю беларускай эканомiкi з расiйскай, што сталася пасля уваходжання Беларусi у другой палове XVIII стагоддзя у склад Рассейскай iмперыi i знiшчэння царскiм урадам цэлых галiн беларускай прамысловасцi (напрыклад, металургiчнай).
На такi умераны падыход беларусау у вырашэннi пытання права нацый на самавызначэнне, безумоуна, аказалi уплыу i недаацэнка кiраунiкамi нацыянальнага руху у Беларусi iмпералiстычнай сутнасцi Ленiнскага урада, якi ставiу сваёй мэтай здзяйсненне сацыялiстычных рэвалюцый ва усiх краiнах i стварэнне Сусветнай Савецкай Сацыялiстычнай Рэспублiкi, а таксама надыходзячая у той час пагроза падзелу Беларусi на часткi: нямецкiя войскi працягвалi наступ, а даць iм адпор самастойна у насельнiцтва Беларусi не хапала сiлы.
Улiчваючы усе гэтыя абставiны, 1-ы Усебеларускi з’езд у складзе 1872 дэле-гатау, пачаушы працаваць 14-га снежня 1917 года у Miнску, у 1-ым пункце праекта Пастановы аб самавызначэннi Беларусi i краявой уладзе запiсау:
«Замацоуваючы сваё права на самавызначэнне, аб’яуленае расiйскай рэвалюцыяй, i зацвярджаючы рэспублiканскi дэмакратычны лад у межах Беларускай зямлi, для ратунку роднага края i абараняючы яго ад падзелу i адрыву яго ад Расiйскай дэмакратычнай Федаратыунай Рэспублiкi, 1-ы Усебеларускi з’езд пастанауляе: неадкладна стварыць са свайго складу орган краявой улады – Усебеларускi Савет (Раду) сялянскiх, салдацкiх i рабочых дэпутатау, якi часова становiцца начале кiравання краем, уступаючы у дзелавыя адносiны з Цэнтральнай уладаю, адказнай перад Саветам рабочых, салдацкiх i сялянскiх дэпутатау».
Сярод другiх пунктау праекта Пастановы да больш значымых трэба аднесцi даручэннi Савету (Радзе):
– прыняць неабходныя меры да скарэйшага склiкання Усебеларускага Устаноучага Сходу, якi павiнен быу вырашыць лёс беларускага народу;
– прыняць рашучыя меры з дазволу Цэнтральнай улады для вываду польскiх легiёнау (iмкнуушыхся далучыць Мiнскую i Магiлёускую губернi да Польшчы) за межы Беларусi i iх расфармiраваць;
– з мэтай стварэння гарантый, забяспечваючых выкананне рашэнняу з’езду, прыступiць да неадкладнай арганiзацыi тэрытарыяльнага беларускага войска на шырокiх дэмакратычных прынцыпах, не прыносiушы шкоды фронту;
– неадкладна перадаць усю зямлю з жывым i мёртвым iнвентаром у рукi працоунага сялянства праз зямельныя сялянскiя камiтэты, пакiнуушы лясы у распараджэннi мясцовых уладау;
– прыняць самыя рашучыя меры да спынення разграблення аддзельнымi асобамi i групамi народнага багацця (лясоу, маёнткау i iнш.) i устанаулення народнага кантролю над прамысловасцю i гандлем.
Большасць дэлегатау з’езду належалi да партыi эсэрау i беспартыйных, хаця былi там прадстаунiкi i iншых партый, у тым лiку бальшавiцкай. Па саслоунаму складу з’езд быу сялянскiм, што, увогуле, адлюстроувала сапрауднае склаушаеся у той час палiтычнае становiшча i адпавядала сацыяльнаму складу насельнiцтва Беларусi. Пагэтаму, як сведчыу адзiн з актыуных палiтычных дзеячоу тых дзён Александар Цвiкевiч, «нiхто не мог i падумаць, што знойдуцца злачынцынасiльнкi, якiя асмеляцца зрабiць замах на высокi Нацыянальны Сход у самы адказны момант яго дзейнасцi». (А. Цвикевич. Краткий очерк возникновения Белорусской Народной Республики. Киев, 1918).
Але, на жаль, гэткiя «злачынцы-насiльнкi» знайшлiся: iх подпiсы стаяць на на дакумэнтах, якiя, як i самы подпiсы, з’яуляюцца злачыннымi. Вось адзiн з iх: «Тэлеграма. Захадфронт. Палукарову. Паведайце таварышам, каб на з’ездзе беларусау Рады яны здзейснiлi пераварот думак, раскол i высветлiлi яе буржуазнасць. Гэта патрабуе Галоузах Мяснiкоу».
А вось i другi дакумэнт: «Камiсарыят Унутраных Спрау Заходняй вобласцi. 17-га снежня 1917 г. № 1425. Таварышу Разаускаму. Загадваецца, маючы у свaiм распараджэннi дастаткова узброенай сiлы, акружыць будынак, дзе праходзiць паседжанне Беларускага з’езду, арыштаваць прэзiдыум з’езду, а таксама абраны iм орган краявой улады; адклiкаць са з’езду т. т. бальшавiкоу i стаяушых на пункце гледжання Савецкай улады, а сам з’езд аб’явiць распушчаным. Камiсар К. Ландар».
У дабауленне да прыведзеных дакумэнтау патрэбна прыбавiць: Аляксандар Мяснiкоу (Мяснiкян), бальшавiк з 1905 г., у той час займау пасаду старшынi Пауночна-Заходняга абкама РСДРП(б) i Галоунакамандуючага Заходнiм фронтам; а Карл Ландар, бальшавiк з 1906 г., быу старшынёй Саунаркама Заходняй вобласцi. Абодва яны з’яулялiся прадстаунiкамi улады, якая устанаулiвалася на тэрыторыi Беларусi у лiстападзе 1917 года пры дапамозе браняпоезда iмя Ленiна i 60-га стралковага Сiбiрскага палка, а зусiм не пры падтрымцы большасцi мясцовага насельнiцтва, як гэта сцвярджалася бальшавiцкай прапагандай.
(Так што цяжка сказаць, чаму iмёнамi гэтых злачынцау беларускага народу, Мяснiкова i Ландара, у сталiцы Беларусi, Мiнску, названы плошча i вулiца?)
Выкананне злачыннага загаду па разгону 1-га Усебеларускага з’езду узначальвау сам начальнiк Мiнскага гарнiзону Крывашэiн, прычым, як сведчылi дэлегаты з’езду, будучы п’яным.
Некалькi пазней, УЦВК прыняу Пастанову, згодна якой контррэвалюцыйнымi прызнавалiся любыя спробы з боку каго бы то нi было прысвоiць функцыi дзяржаунай улады. Гэткiя дзеяннi, указвалася у Пастанове, павiнны былi падауляцца усiмi меушымiся у распараджэннi Савецкай улады сродкамi, уключаючы прымяненне узброенай сiлы.
Такiм чынам, усё ставiлася з ног на галаву: улада, якая устанаулiвалася шля-хам здзяйснення у кастрычнiку 1917 года дзяржаунага перавароту i працягвала замацоувацца i пашырацца пры дапамозе браняпаяздоу i штыкоу, называла сябе законнай, хаця па сваёй сутнасцi з’яулялася злачыннай i контррэвалюцыйнай, паколькi прыпынiла пачаушыяся пасля лютага 1917 года рэвалюцыйныя пераутварэннi. У той час любыя спробы стварыць дзяржауныя органы, якiя бы працягвалi гэтыя пераутварэннi мiрным шляхам, яна стала называць контррэвалюцыйнымi.
II
Тым не менш, 1-ы Усебеларускi з’езд паспеу прагаласаваць (прычым аднагалосна, пад захапляючыя клiкi дэлегатау i гукi рэвалюцыйнай песнi «Марсельезы») за 1-ы пункт Пастановы аб самавызначэннi Беларусi i часовай краявой уладзе. Гэта азначае, што у межах Беларускай зямлi быу створаны рэспублiканскi лад i юрыдычна узаконена пауната улады створанага Савета (Рады), якая лiтаральна на наступны дзень пасля разгону з’езду прыступiла да выканання сваiх абавязкау.
Аднак, паколькi многiя члены Рады не маглi доугi час знаходзiцца у Мiнску (нават з-за недахопу элементарных сродкау жыцця), дык на адным з яе паседжанняу было прызнана мэтазгодным стварыць Выканаучы Камiтэт Рады 1-га Усебеларускага з’езду, прычым Выканкому было завешчана, калi гэта стане магчымым, узяць у рэспублiцы уладу у свае рукi.
Такiм чынам, хаця 1-ы Усебеларускi з’езд не скончыу сваёй працы, але паспеу стварыць орган, якi стау носьбiтам сувeрэнiтэту Беларусi i прыняу на сябе са студзеня 1918 года аж да стварэння зноу самой Рады БНР, адказнасць за палiтычнае жыццё края.
Пры гэтым трэба падкрэслiць, што, не гледзячы на падкопы, якiя рабiла Савецкая улада, працуючы у сувязi з гэтым у складаных умовах, Выканаучы Камiтэт Рады 1-га Усебеларускага з’езду працягвау, у меру сваiх магчымасцей, спробы удзельнiчаць у адбываючыхся у Беларусi i вакол яе падзеях. Ён нават пасылау (хаця i безрэзультатна) сваiх прадстаунiкоу у Брэст-Лiтоуск на мiрныя перамовы памiж Германiяй i Савецкай Расiяй. Больш таго, з мэтай пашырэння сваёй дзейнасцi унутры Беларусi па выкананню Пастаноу з’езду, Выканком уключыу у свой склад некалькi прадстаунiкоу нацыянальных меншасцей (украiнцау, габрэяу, рускiх) i наладзiу сувязь са многiмi месцамi, стау выпускаць звароты да беларускага народу. А калi у ноч на 19 лютага 1918 года Савет Камiсарау Заходняй вобласцi, пад пагрозай наступу нямецкiх войск пасля сарваных Брэст-Лiтоускiх перамоу, пакiнуу Мiнск, Выканаучы Камiтэт Рады 1-га Усебеларускага з’езду аб’явiу сябе вярхоунай уладай у краi да склiкання, як таго i патрабавала дэмакратыя, Устаноучага Сходу Беларусi.
У Грамаце, прынятай 21 (8) лютага 1918 года, у прыватнасцi, было сказана: «Новы грозны момант перажывае наша радзiма. Былая у краi улада бясследна пайшла. Цяпер мы стаiм перад магчымым заняццем краю нямецкiмi армiямi. Мы павiнны узяць свой лёс ва уласныя рукi. Беларускi народ павiнен ажыццявiць сваё неад’емнае права на поунае самавызначэнне, а нацыянальныя меншасцi – на нацыянальна-асабiстую аутаномiю. Права нацый павiнна знайсцi сваё ажыццяуленне шляхам склiкання на дэмакратычных пачатках Устаноучага Сходу. Але да склiкання апошняга уся улада на Беларусi павiнна належаць народам, якiя яе насяляюць. Выканаучы камiтэт Савета 1-га Усебеларускага з’езда, папоунены прадстаунiкамi рэвалюцыйных дэмакратычных нацыянальных меншасцей, ажыццяуляючы задачу, ускладзеную на яго з’ездам, абвяшчае сябе часовай уладай Беларусi, якая прыступiла да кiраунiцтва краем i хутчэйшага склiкання Усебеларускага Устаноучага сходу на аснове усеагульнага, прамога, роунага i прапарцыянальнага выбарчага права для усяго дарослага насельнiцтва без адрознення нацыянальнасцi, веравызнання i полу». (Цыт. па кн. М. В. Доунара-Запольскага «Гiсторыя Беларусi». Мн.: «Беларуская энцыклапедыя» iмя Петруся Броукi, 1994, с. 484).
Гаворачы аб гэтай старонцы гiсторыi Беларусi, Народны сакратар вайсковых спрау Кастусь Езавiтау адзначау: «Беларускi народ можа смела запiсаць у сваю многавекавую гiсторыю найпрыгажэйшую iдылiю аб Беларускiм урадзе, дзейнiчаючым пяць дзён. Гэтага нельга не успрыняць з жарам у сэрцы, бо гэта было сапрауды з’явiушаяся у iх мара, гэта быу апагей беларускага нацыянальнага палiтычнага адраджэння». ( Ф. Турук. Беларускi рух. М., 1921).
20-га лютага 1918 года у Мiнску быу створаны i 21-га лютага прыступiу да сваiх абавязкау урад БНР – Народны сакратарыят начале з Язэпам Варонкам.
Але, пачынаючы з 18-га па 25-га лютага 1918 года створаным беларускiм дзяржауным органам прышлося працаваць ва умовах нямецкага акупацыйнага рэжыму, якi, акрамя сябе, не прызнавау на тэрыторыi Беларусi нiякай другой улады, хаця, у адрозненне ад бальшавiцкай улады, i не прымяняу рэпрэсiуных мерау для знiшчэння яе органау.
III
Вялiкае значэнне для далейшага iснавання беларускай дзяржаунасцi сыграла 2-ая Устауная Грамата да народу Беларусi, прынятая Выканкомам Савета (Рады) 1-га Усебеларускага з’езду 9-га сакавiка 1918 года. У ёй было сказана: «Беларусь, у межах рассялення колькаснай большасцi беларускага народу, аб’яуляецца Народнай Рэспублiкай», i яшчэ раз падцвярджалася права нацыянальных меншасцей, насяляушых Рэспублiку, на нацыянальна-асабiстую аутаномiю. 2-ой Устауной Граматай абвяшчалiся свабода слова, друку, сходау, стачак (аб чым, як вядома, Савецкая улада нават i не марыла), а таксама свабода сумлення, недатыкальнасць асобы i маёмасцi. Адмянялася прыватная уласнасць на зямлю, якая павiнна была быць перадана тым, хто яе апрацоувае; у той час лясы, азёры i нетры зямлi аб’яулялiся уласнасцю Беларускай Народнай Рэспублiкi. Устанаулiвауся 8-мi гадзiнны працоуны дзень. Пагэтаму з’яуляецца беспадстауным абвiнавачванне БНР савецка-бальшавiцкiмi прапагандыстамi у тым, што яна нiбыта не прызнала дэкрэтау Савецкай улады аб роуных правах нацый i праве iх на самавызначэнне, уключаючы стварэнне сваiх дзяржау, аб зямлi i аб мiры.
* * *
Аднак гэтых двух Грамат было зусiм недастаткова, каб створаны Народны Сакратарыят БНР мог выступаць ад iмя Беларускай Народнай Рэспублiкi на сусветнай арэне, паколькi Беларусь працягвала юрыдычна лiчыцца часткаю Вялiкай Расii. У гэтай сувязi спатрэбiлася прыняцце 3-яй Устауной Граматы, што i было зроблена уначы на 25-га сакавiка 1918 года адноуленым да таго часу Саветам (Радай) Беларускай Народнай Рэспублiкi.
У названай Грамаце гаварылася: «Год таму назад народы Беларусi разам з народамi Расii скiнулi ярмо расiйскага царызму, якi найцяжэй прыдушвау Беларусь, не пытаючыся у народа, ён увёу наш край у пажар вайны, якая разбурыла беларускiя гарады i вёскi.
Цяпер мы, Рада Беларускай Народнай Рэспублiкi, скiдаем з роднага края апошняе ярмо дзяржаунай залежнасцi, якое сiлаю накiнулi расiйскiя цары на нашу свабодную i незалежную краiну. З гэтага часу Беларуская Народная Рэспублiка аб’яуляецца незалежнай i свабоднай дзяржавай. Самы народы Беларусi, у асобе Устаноучага Сходу, будуць вырашаць аб будучых сувязях Беларусi.
На падставе гэтага трацяць сiлу усе старыя дзяржауныя сувязi, якiя далi магчымасць чужому ураду падпiсваць за Беларусь трактат у Брэсце, што забiвае на смерць беларускi народ, падзяляючы яго землi на часткi.
Пагэтаму урад Беларускай Народнай Рэспублiкi плануе увайсцi у зносiны з зацiкауленымi бакамi, прапануючы iм пераглядзець тую частку Брэстскага трактата, якi тычыцца Беларусi, i падпiсаць мiрны дагавор з усiмi ваяваушымi дзяржа-вамi».
А далей Граматай падцвярджалiся правы i свабоды грамадзян i народау Бе-ларусi, аб’яуленыя Устауной Граматай ад 9 сакавiка 1918 года, i у канцы – выказана надзея на тое, што «усе народы, хто любiць свабоду, дапамогуць Беларускаму народу у поунай меры здзейснiць яго дзяржауна-палiтычныя iдэалы».
Пасляслоуе
Аб тым, што прапагандыскае абвяшчэнне права нацый на самавызначэнне практычна нiчога не мяняла, У. Ленiн пераканауся, на жаль, толькi тады, калi зах-варэу i адышоу ад актыунай працы; 30-га снежня 1922 года ён пачау дыктаваць свае думкi на конт гэтага, працягваючага быць балючым, нацыянальнага пытання.
«Я, здаецца, моцна вiнаваты перад працоунымi Расii за тое, – казау ён, – што не умяшауся дастаткова энергiчна i дастаткова рэзка у праславутае пытанне аб аутанамiзацыi, афiцыйна названае, здаецца, пытаннем аб Саюзе Савецкiх Сацыялiстычных Рэспублiк». (В. И. Ленин. ПСС, т. 45. М.: Политиздат, 1975, с. 356).
У тагачасных умовах, тлумачыу У. Ленiн, «вельмi натуральна, што «свабода выхаду з саюза», якой мы апраудваем сябе, будзе пустою бумажкаю, ня здольнай абаранiць расiйскiх iншародцау ад нашэсця таго сапрауднага рускага чалавека, вялiкароса-шавiнiста, у сапрауднасцi, падляца i гвалтоунiка, якiм з’яуляецца тыповы рускi бюракрат. Няма сумнення, што мiзэрны працэнт савецкiх i савецiзаваных працоуных будзе тануць у гэтым моры шавiнiстычнай рускае дрэнi, як муха у малацэ». (Там жа, с. 357).
«Я ужо пiсау у сваiх творах па нацыянальнаму пытанню, што нельга абст-рактна падыходзiць да пытання аб нацыяналiзме навогул. Неабходна адрознiваць нацыяналiзм нацыi прыгнечанай i нацыяналiзм нацыi прыгнятальнiкау, нацыяна-лiзм вялiкай нацыi i нацыяналiзм нацыi малой.
У адносiнах да другога нацыяналiзму амаль заусёды у гiстарычнай практы-цы мы, нацыяналы вялiкай нацыi, з’яуляемся вiнаватымi у бясконцай колькасцi гвалтау, i нават больш таго – нeпрыкметна для сябе здзяйсняем бясконцую колькасць гвалтау i абразау, – патрэбна толькi узгадаць мае волжскiя успамiны аб тым , як у нас трацiруюць iншародцау, як паляка не называлi iнакш, як «палячышкай», як татарына не высмейваюць iнакш, як «князь», украiнца iнакш, як «хахол», грузiна i iншых кауказкiх iншародцау, – як «кауказкi чалавек».
Таму iнтэрнацыяналiзм з боку прыгнятаючай, або так называемай «вялiкай нацыi» (хаця вялiкай толькi сваiм гвалтам, вялiкай толькi гэтак, як вялiкi дзяржы-морда) павiнен быць не толькi у захаваннi роунасцi нацый, алe у гэткай няроунасцi, якая кaмпенсавала бы з боку нацыi прыгнятаючай, нацыi вялiкай, тую няроунасць, якая складваеццa у жыццi фактычна». (Там жа, с. 358-359).
«Што важна для пралетарыя? Для пралетарыя не толькi важна, – указвау У. Ленiн, – але iстотна неабходна забяспечыць яго максiмумам даверу у пралетарскай класавай барацьбе з боку iншародцау. Што патрэбна для гэтага? Для гэтага патрэбна не толькi фармальная роунасць. Для гэтага патрэбна кампенсаваць так цi iнакш сваiмi абыходжаннямi цi сваiмi уступкамi у адносiнах да iншародцау той недавер, тую пaдазронасць, тыя крыуды, якiя у гiстарычным мiнулым нанесены iм урадам «вялiкадзяржаунай» нацыi». (Там жа, с. 359).
Таму, раiу У. Ленiн, дарэчы, ужо у другi дзень працы Першага Усесаюзнага з’езда Саветау СССР (31-га снежня), «па-першае, патрэбна пакiнуць i мацаваць саюз сацыялiстычных рэспублiк, аб гэтай меры, – падкрэслiвау ён, – ня можа быць сумневу. Яна нам патрэбна, як патрэбна i сусветнаму камунiстычнаму пралетарыяту для барацьбы з сусветнай буржуазiей i для абароны ад яе iнтрыг.
Па-другое, патрэбна пакiнуць саюз сацыялiстычных рэспублiк у адносiнах да дыпламатычнанага апарата».
А далей, У. Ленiн асобую увагу звярнуу на моунае пытанне. «Патрэбна увесцi найстражэйшыя правiлы, – раiу ён, – адносна ужывання нацыянальнай мовы у iншанацыянальных рэспублiках, уваходзячых у наш саюз, праверыць гэтыя правiлы асаблiва дасканала… Тут патрабуецца дэталёвы кодэкс, якi могуць распрацаваць сколькi-небудзь паспяхова, – на яго думку, – толькi нацыяналы, якiя жывуць у дадзенай рэспублiцы». (Там жа, с. 360-361).
Больш таго, «пры гэтым не патрэбна заракацца нiякiм чынам ад того, – лiчыу У. Ленiн, – каб у вынiку усёй гэтай працы вярнуцца на наступным з’ездзе Саветау назад, г. зн. пакiнуць саюз савецкiх сацыялiстычных рэспублiк у адносiнах ваенных i дыпламатычных, а ва усiх iншых адносiнах вярнуцца да поунай самастойнасцi асобных наркаматау». (Там жа, с. 361-362).
* * *
Але, у час стварэння СССР, прапановы хворага У. Ленiнa ужо нiхто не брау пад увагу; iнiцыятары i арганiзатары стварэння Саюза кiравалiся яго папярэднiмi палажэннямi. Так, 30-га снежня 1922 года на з’ездзе Саветау у сваiм дакладзе «Аб стварэннi Саюза Савецкiх Сацыялiстычных Рэспублiк» Iосiф Сталiн сказау, што «у гiсторыi Савецкай улады сённяшнi дзень з’яуляецца пераломным. Ён кладзе вехi памiж старым, ужо пройдзеным перыядам, калi савецкiя рэспублiкi хаця i дзейнiчалi сумесна, але ж iшлi асобна, занятыя перш за усё пытаннямi свайго iснавання, новым, ужо пачаушымся перыядам, калi асобнаму iснаванню савецкiх рэспублiк кладзецца канец, калi рэспублiкi аб’ядноуваюцца у адзiную саюзную дзяржаву для паспяховай барацьбы з гаспадарчай разрухаю, калi Савецкая улада марыць ужо не толькi аб iснаваннi, але i аб тым, каб развiвацца у сур’ёзную мiжнародную сiлу, якая можа уплываць на мiжнароднае становiшча, якая зможа змянiць яго у iнтарэсах працоуных».
А далей у названым дакладзе I. Сталiн адзначыу асоба, што гэты дзень з’яу-ляецца «днём трыумфа новай Расii над старой, над Расiей – жандармау Еуропы, над Расiей – катам Азii. Сённяшнi дзень, – падкрэслiу I. Сталiн, – з’яуляецца днём трыумфа новай Расii, разбiушай ланцугi нацыянальнага прыгнечання, арганiзаваушай перамогу над капiталам, стварыушай дыктатуру пралетарыята, разбудзiушай народы Усходу, надхнiушай працоуных Захаду, ператварыушай чырвоны сцяг з партыйнага знамя у знамя дзяржаунае i сабраушай вакол гэтага знамя народы савецкiх рэспублiк для таго, каб аб’яднаць iх у адну дзяржаву, у Саюз Савецкiх Сацыялiстычных Рэспублiк, правобраз будучай Сусветнай Савецкай Сацыялстычнай Рэспублiкi». (И. В. Сталин. Сочинения, том 5. М.: Госполитиздат, 1947, с. 156, 158).
Так што, як выходзiла з даклада I. Сталiна, СССР стварауся не як Саюз роуных рэспублiк, а Расii адводзiлася у iм асaбiстая роля – аб’ядноуваючай у ствараушымся Саюзе другiя pэспублiкi; а гэта азначае, што у нацыянальных адносiнах амаль нiчога не мянялася, чаго баяуся хворы Ленiн.
Больш таго, з канца 20-х гадоу ХХ стагоддзя у СССР пачалася яшчэ боль-шая цэнтралiзацая улады. У сакавiку 1929 года у сваёй працы «Нацыянальнае пытанне i лeнiнiзм» I. Сталiн, па-першае, прывёу словы У. Ленiна, сказаныя iм у тэзiсах «Сацыялiстычная рэвалюцыя i права нацый на самавызначэнне» (1916 г.) аб тым, што «мэтай сацыялiзму з’яуляецца не толькi знiшчэнне раздробленнасцi чалавецтва на невялiкiя дзяржавы i усякае адасобленне нацый, але злiццё iх».
Па-другое, I. Сталiн адзначыу, што пeрыяд перамогi сацыялiзмa у сусвет-ным маштабе «знiшчае як iмкненне падпарадкавання сваёй уладзе чужых нацый, так i страх перад пагрозай заняволення, напрач падрывае нацыянальны недавер i нацыянальную варожасць, аб’ядноувае нацыi у адзiнай сiстэме сусветнай сацыялiстычнай гаспадаркi i стварае, такiм чынам, рэальныя умовы, неабходныя для паступовага злiцця усiх нацый у адно цэлае». (И. В. Сталин. Сочинения, том 11. М.: Госполитиздат, 1949, с. 345, 353).
Менавiта таму нi у адной Кастытуцыi СССР не прадугледжвауся спосаб рэ-алiзацыi дэкларыраванага права нацый на самавызначэнне.
Пры гэтым нагадаем, што хрушчоускаму кiраунiцтву прыдалося, што у ме-жах СССР гэткае злiццё нацый ужо нiбыта здзейснiлася; i 18 кастрычнiка 1961 го-да на XXII з’ездзе КПСС Мiкiта Хрушчоу у сваiм дакладзе «Аб Праграме Камунiс-тычнай партыi Савецкага Саюза» заявiу: «У СССР склалася новая гiстарычная супольнасць людзей розных нацыянальнасцей, якiя маюць (як яму здавалася – С. Ш.) агульныя характэрныя рысы, – савецкi народ».
Прычым ён нават спрабавау даказаць гэта: «Яны маюць агульную сацыялiс-тычную радзiму – СССР, агульную эканамiчную базу – сацыялiстычную гаспадарку, агульную сацыяльна-класавую структуру, агульны светапогляд – марксiзм-ленiнiзм, агульную мэту – пабудову камунiзма, шмат агульных рысау у духоуным аблiччы, у псiхалогii». (Материалы XXII съезда КПСС, 1962, с. 126).
* * *
Але, як паказала гiсторыя, Савецкi Саюз па сваёй сутнасцi быу фармiраван-нем нядоугавечным; i канчатковы распад яго здзейснiуся падпiсаннем Белавежскiх пагадненняу i Алма-Ацiнскай дэкларацыi 8 i 21 снежня 1991 года.
Так што, у адрозненне ад камунiстычных фантазёрау з iх класавым падыхо-дам пры вырашэннi амаль усiх пытанняу, правым быу рускi фiлосаф Мiкалай Бяр-дзяеу, якi лiчыу, што «нацыя ёсць дынамiчная субстанцыя, а не гiстарычная функцыя, якая праходзiць, яна урастае сваiмi каранямi у глыбiню жыцця. Нацыянальнае адзiнства глыбей адзiнства класау, партый i усiх iншых стварэнняу у жыццi наро-дау, якiя праходзяць. Кожны народ вядзе барацьбу за сваю культуру i за лепшае жыццё у атмасферы нацыянальнай кругавой парукi. I вялiкае самаашуканства дзейнiчаць без улiку нацыянальнасцi». (Николай Бердзяев. Судьба России. М., 1918, с. 97).
Такiм чынам, аналiзуя падзеi тых гадоу з вышынi сённяшняга дня, трэба адзначыць, што, негледзячы на неспрыяльныя умовы, у якiх дзейнiчалi стваральнiкi i кiраунiкi БНР i дапушчаныя iмi памылкi, у тым лiку i такiя наiуныя, як, напрыклад, спроба знайсцi падтрымку незалежнасцi Беларусi у гeрманскiх уладау, нельга не аддаць належнага iх смеласцi i мужнасцi, праяуленых iмi у барацьбе за устанауленне дзяржаунай незалежнасцi Беларусi, за што многiя з iх пасля заплацiлi жыццём.
Днём Незалежнасцi Рэспублiкi Беларусь павiнна быць, безумоуна, дата – 25-га сакавiка!
Сямён Шарэцкi, Старшыня Вярхоунага Савета Рэспублiкi Беларусь 13-га склiкання
Необычная для марта «летняя жара» охватит Калифорнию, Неваду и Аризону, однако температурные рекорды могут быть зафиксированы даже в таких штатах, как Арканзас и Монтана.
В районе залива Сан-Франциско также ожидается продолжительная аномальная жара, способная побить температурные рекорды для марта. Национальная метеорологическая служба США объявила предупреждение о жаре, которое будет действовать с понедельника, 16 марта, по пятницу.
По прогнозам синоптиков, температура в прибрежных районах Сан-Франциско достигнет 27–30 °C, а во внутренних районах может подняться до 35 °C. Это на 8–15 градусов выше средних значений для этого времени года.
Метеорологи называют предстоящее потепление «марафоном», поскольку жара продлится почти неделю. Причиной стал мощный антициклон, который сформировал так называемый «тепловой купол», удерживающий горячий воздух над западом США.
В отдельных городах региона, включая Сан-Франциско, Сан-Хосе и Окленд, возможны новые температурные рекорды для марта. Ожидается, что в некоторых внутренних районах температура приблизится к отметке 35 °C.
Власти предупреждают о риске тепловых заболеваний, особенно для пожилых людей, детей и тех, кто работает на открытом воздухе. Жителям рекомендуют пить больше воды, избегать длительного пребывания на солнце и по возможности находиться в прохладных помещениях.
По прогнозам синоптиков, температура начнет постепенно снижаться ближе к выходным, когда область высокого давления ослабнет и к побережью вернется более прохладный морской воздух.
Российский учитель получил «Оскар» за документальный фильм о школе и войне
Документальный фильм Mr. Nobody Against Putin («Мистер Никто против Путина»), снятый российским педагогом и видеографом Павлом Таланкиным совместно с датским режиссёром Давидом Боренштейном, 15 марта получил премию Американской киноакадемии в категории «Лучший документальный фильм». Картина, рассказывающая о жизни российской школы после начала войны в Украине, стала одним из самых политически обсуждаемых фильмов года и вызвала полярные реакции — от восторженных рецензий на международных фестивалях до резкой критики со стороны российских провластных комментаторов.
Несколько лет назад Таланкин работал в школе небольшого промышленного города Карабаш в Челябинской области. В его обязанности входила съёмка школьных мероприятий — торжественных линеек, праздников и официальных акций.
После начала полномасштабной войны России против Украины в 2022 году в российских школах появились новые форматы «патриотического воспитания»: обязательные разговоры о важном, церемонии поднятия флага, тематические уроки о войне и государстве. Эти изменения Таланкин и начал документировать на камеру. Сначала он снимал материалы для школьных отчётов, однако постепенно записи превратились в хронику повседневной жизни школы в условиях усиливающейся государственной идеологии. Со временем Таланкин решил превратить архив в документальный фильм. Позднее он покинул Россию и вывез отснятые материалы за границу, где вместе с Боренштейном смонтировал полнометражную картину.
Название фильма, построенного как личный дневник и наблюдательное документальное кино отсылает к образу «обычного человека», который оказывается внутри огромной государственной системы. В центре сюжета — внутренний конфликт героя: с одной стороны, он работает в государственном учреждении и должен выполнять требования системы, с другой — постепенно начинает сомневаться в происходящем вокруг.
Фильм не содержит громких разоблачений, вместо этого режиссёры показывают, как идеология постепенно проникает в повседневную жизнь — через школьные ритуалы, уроки и официальные церемонии.
Мировая премьера картины состоялась на Sundance Film Festival, одном из главных фестивалей независимого кино. Позднее фильм получил премию BAFTA Awards за лучший документальный фильм, а затем был удостоен «Оскара».
Реакция в России
Победа фильма вызвала в России противоположные оценки: независимые журналисты и кинокритики назвали картину редким документальным свидетельством жизни российских школ в военное время. По их мнению, ценность фильма заключается в уникальном материале — съёмках внутри образовательной системы, доступ к которой для журналистов практически закрыт.
Как ожидалось, представители провластных медиа выступили с резкой критикой. Некоторые комментаторы назвали фильм «политическим заказом» и утверждали, что картина ориентирована на западную аудиторию. По мнению этих критиков, международные кинофестивали якобы «поощряют антироссийскую повестку». Подобные заявления звучали и после победы на «Оскаре» фильма Navalny в 2023 году и документальной картины 20 Days in Mariupol в 2024 г.
Министр транспорта США Шон Даффи сообщил о новых результатах расследования смертельной аварии в штате Индиана, где грузовик, управляемый нелегальным водителем, столкнулся с микроавтобусом, в результате чего погибли четыре человека из общины амишей.
По данным Федерального управления безопасности автотранспортных перевозок США (FMCSA), следствие установило связь ещё четырёх транспортных компаний с этим ДТП. Все они были выведены из эксплуатации: KG Line Group Inc., Tutash Express 1 LLC, RPM Hauling и Valcins Trucking LLC.
Как удалось узнать «Славянскому Сакраменто» у секретаря штата Иллинойс, владельцем KG Line Group Inc является Мирланбек Мурзапазылов, зарегистрированный в Иллинойсе. Компания Tutash Express 1 LLC принадлежит некому Султану Д. Мусаеву.
По словам Даффи, следователи выявили сеть так называемых «компаний-хамелеонов», которые меняют названия и регистрационные номера в Министерстве транспорта, чтобы скрываться от контроля правоохранительных органов. Авария произошла 3 февраля в Индиане. По данным следствия, водитель грузовика Бекжан Бейшекеев, уроженец Кыргызстана, выехал на встречную полосу и на высокой скорости врезался в фургон, где находились до 15 человек. Погибли четверо американцев: Генри Айкер, Менно Айкер, Пол Айкер и Симон Жиро.
Согласно информации Иммиграционной и таможенной полиции США (ICE), Бейшекеев въехал в США через приложение CBP One и получил коммерческие водительские права в Пенсильвании. После аварии его задержала полиция, и сейчас он находится под стражей ICE в Форт‑Уэйне, ожидая иммиграционных процедур.
Следствие также проверяет транспортные компании, связанные с перевозчиком AJ Partners, а также школу подготовки водителей Aydana Inc. / U.S. CDL, где водитель прошёл обучение перед получением лицензии.
Параллельно FMCSA проводит масштабную операцию Operation SafeDRIVE. За первые три дня инспекций в 26 штатах и округе Колумбия проверили более 8 тысяч грузовиков. Почти 2 тысячи водителей и транспортных средств были признаны несоответствующими требованиям и выведены из эксплуатации. Среди нарушений — недостаточное знание английского языка, управление в состоянии опьянения и незаконное пребывание в стране.
Президент США Дональд Трамп подписал исполнительный указ, направленный на снижение регуляторных барьеров и ускорение строительства доступного жилья.
Документ предусматривает пересмотр федеральных правил, которые, по мнению администрации, замедляют строительство и повышают стоимость домов. Речь идет, в частности, об экологических требованиях, разрешениях на строительство и нормах, связанных с использованием воды и энергоэффективностью.
Указ поручает ряду ведомств, включая Министерство жилищного строительства и городского развития США и Агентство по охране окружающей среды США, упростить процедуры согласования проектов и пересмотреть программы, которые могут ограничивать строительство жилья.
В Белом доме заявили, что эти меры должны увеличить предложение на рынке недвижимости и сделать покупку домов более доступной для американцев.